Kennis · Belichting

Machine-vision belichting kiezen: geometrie, kleur en timing

Wisselend contrast veroorzaakt gemiste detecties, onterechte afkeur en extra operatoringrepen. Deze gids helpt u ringlicht, bar, backlight, koepel of stroboscoop te kiezen op basis van oppervlak, beweging, beeldveld en inbouwruimte.

Leg de keuze vast met een proef op representatieve goede, slechte en grensgevallen, bij de werkelijke snelheid en met de geplande afscherming.

Industriële Computer Vision belichting in een inspectiecontext
Belichting maakt contrast zichtbaar voor de camera, zonder dat faalt zelfs de beste sensor.

Maak contrast voor de inspectiebeslissing

Computer Vision belichting maakt het verschil tussen goed product en defect zichtbaar. Reflecties kunnen een code overbelichten, schaduwen kunnen op defecten lijken en oppervlaktevariatie kan het toolresultaat verschuiven. De belichtingsproef moet aantonen dat het vereiste onderscheid zichtbaar blijft bij productievariatie.

Selecteer de camera en een lenssamen met de belichting. Vergelijk lichthoeken met dezelfde monsters voordat u inspectiegrenzen instelt. Bewaar oorspronkelijke beelden, zodat een latere verandering te herleiden is tot licht, scherpstelling of software.

Beschikbare productfamilies staan in de belichtingshub. Hieronder staat welk contrast de verschillende opstellingen kunnen maken en waar hun beperkingen liggen.

Leg in het proefverslag vast: welk detail zichtbaar moet zijn, onder welke productvariatie en bij welke opnametijd. Noteer daarnaast lamppositie, lichtinstelling, filters en afscherming. Daarmee kan een monteur de goedgekeurde opstelling na onderhoud herstellen.

In een zin

Belichting bepaalt hoe het detail en de achtergrond in beeld komen. Controleer het onderscheid met onafhankelijke monsters voordat u een inspectiegrens accepteert.

Vergelijk lichtgeometrie en aansturing

De lichtgeometrie beschrijft de richting ten opzichte van oppervlak en camera. Bij helderveldbelichting komt veel reflectie van het vlakke oppervlak in de camera. Bij donkerveldbelichting blijft die reflectie buiten de lens, terwijl randen of textuur licht naar de camera verstrooien. Vergelijk uitvoeringen in de belichtingscatalogus en toets de gekozen richting met productmonsters.

Computer Vision lichtbronnen voor industriële inspectie
Ring, bar, backlight en koepel lossen verschillende contrastproblemen op, kies geometrie voor wattage.

Ringlicht (ring light)

Een ringlicht zit rond de lens en belicht een compact gebied vanuit meerdere richtingen. Test het voor printcontrast of aanwezigheidscontroles op verstrooiende oppervlakken. Op spiegelende onderdelen kan de ring als heldere reflectie verschijnen en het detail verbergen. Controleer midden, hoeken en toegestane kanteling.

Een laag geplaatst ringlicht kan randen of krassen laten oplichten terwijl het vlakke oppervlak donker blijft. Of dat werkt, hangt af van invalshoek, werkafstand en oppervlak. Controleer ook of een andere productoriëntatie het detail weer onzichtbaar maakt.

Barlicht (bar / line light)

Een balklicht geeft gericht licht. Verander hoogte en hoek om een rand of kras zichtbaar te maken en test of dat bij alle productposities werkt. Twee tegenoverliggende balklichten kunnen schaduw verminderen, maar ook het richtingscontrast wegnemen dat een oppervlaktedefect zichtbaar maakt.

Neem bij balklichten de beugels, kabelruimte en vergrendeling mee in het ontwerp. Controleer lichtverdeling over het hele beeldveld en leg de positie vast, zodat deze na onderhoud te herstellen is.

Backlight (doorlichting)

Strobe betekent gepulste werking en beschrijft niet de vorm van een lichtbron. Een juist getimede puls kan bewegingsonscherpte beperken wanneer sensorbelichting, lichtbron en controller op elkaar zijn afgestemd. Continue belichting kan eveneens bij bewegende producten passen als tijdens de vereiste korte belichtingstijd voldoende licht beschikbaar is. Controleer pulsduur, triggervertraging, piekstroom en inschakelduur aan de hand van de exacte specificaties.

Doorlichting plaatst een helder vlak achter het product en maakt een silhouet. Dit past bij buitencontouren en open gaten. Print op de voorzijde van een ondoorzichtig onderdeel is hiermee niet zichtbaar. Controleer bij meten de randpositie met een onafhankelijke referentie.

GeometrieTypisch contrastSterk bijLet op
RingBright-field / low-angleEtiketten, print, algemene QCHotspots op glans
BarDark-field of gericht voorlichtRanden, banen, spletenMechanica & uitlijning
BacklightSilhouetContour, gat, diameterGeen voorzijde-detail

Koepel (dome light)

Een koepel geeft diffuus licht uit veel richtingen. Dit kan afzonderlijke reflecties op gebogen of glanzende oppervlakken beperken. Tegelijk kan het de schaduw verminderen die een kras zichtbaar maakt. Controleer of het gezochte detail voldoende contrast houdt.

Een koepel vraagt ruimte voor camera, transport en gereedschap. Test ook of de kijkopening als donkere reflectie op het product verschijnt. Beoordeel een gedeeltelijke koepel of andere invalshoeken als de volledige koepel niet past.

Stroboscoop (strobe / pulsed light)

Gepulst licht geeft een korte lichtpuls tijdens de sensoropname. Het is een aansturingswijze en geen aparte lampvorm. Of een ring, balk of koepel gepulst mag worden, hangt af van lichtbron en controller. Ga niet uit van toegestane oversturing zonder de exacte specificatie.

Bij een global shutter worden de beeldpunten gelijktijdig belicht. Bij een rolling shutter verschuift het opnamevenster per beeldrij. Controleer daarom of een lichtpuls alle benodigde rijen bereikt. Voor een lijncamera moet de verlichting passen bij de lijnfrequentie en eventuele encoderkoppeling.

Productoverzicht en families: zie opnieuw de Computer Vision belichting-hub wanneer u van geometrie naar concrete cataloguskeuze gaat.

Continu licht versus stroboscoop

Continue belichting kan bewegende producten inspecteren als binnen een voldoende korte cameraopname genoeg licht beschikbaar is. Beweging verplicht dus niet tot gepulst licht. Bereken de maximale opnametijd uit toegestane onscherpte en productsnelheid. Controleer daarna beeldsignaal en warmtebelasting bij die tijd.

Productieomgeving waar Computer Vision belichting beweging moet bevriezen
Controleer trigger, sensoropname en lichttiming samen bij productiesnelheid.

Kies continu als voldoende beeldsignaal beschikbaar is binnen de bewegingsgrens en de thermische specificaties. Rekenvoorbeeld: 0,05 mm toegestane verplaatsing bij 1.000 mm/s geeft 0,05 ÷ 1.000 = 50 µs. Een continue lichtbron kan dit halen als in 50 µs voldoende licht op de sensor valt.

Kies strobe als een passende puls de benodigde lichtopbrengst of synchronisatie biedt. De puls moet binnen het opnamevenster vallen en het omgevingslicht voldoende overheersen om de effectieve opnametijd te bepalen. Controleer triggervertraging, variatie in die vertraging en pulsbreedte.

Een puls van 50 µs bij 100 pulsen per seconde geeft een inschakelduur van 50 × 10⁻⁶ × 100 = 0,005, dus 0,5%. Dit bepaalt niet welke piekstroom is toegestaan. Gebruik daarvoor de grenzen van lichtbron en controller bij die pulsduur en herhalingsfrequentie. Controleer ook het sluitertype van de area scan-camera en de positie van de puls binnen het opnamevenster.

Bewaar een geaccepteerd proefbeeld met de camera- en controllerinstellingen. Test de productiemodus bij de hoogste snelheid, kortste triggerafstand en verwachte omgevingstemperatuur. Continue belichting kan de productiemodus zijn als zij de eisen haalt. Een tijdelijke instelmodus moet herkenbaar zijn en na onderhoud worden teruggezet.

Oppervlakken: mat, glanzend, gebogen en transparant

Gebruik het werkelijke oppervlak in de belichtingsproef. Dezelfde opstelling kan ander contrast geven op gelakte, gepolijste, oliehoudende of transparante oppervlakken.

  • Matte en halfmatte oppervlakken, ring- of zacht barvoorlicht volstaat vaak. Focus op gelijkmatigheid over het FOV en op genoeg lux voor korte belichting.
  • Spiegelend metaal en high-gloss plastic, vermijd naïeve on-axis rings. Probeer koepel, low-angle dark-field, polarisatie, of een combinatie. Verwacht dat “een recept voor alle SKU’s” faalt wanneer glans per batch wisselt.
  • Gebogen en cilindrische producten, hotspots wandelen over het oppervlak bij kleine positievariatie. Dome of multi-bar setups dempen dat; soms helpt een smallere ROI of een tweede view.
  • Transparant en semi-transparant, backlight voor contour; dark-field of schuine belichting voor krassen en insluitsels; let op dubbele reflecties van beschermruiten.
  • Textuur en DPM, low-angle of dome, afhankelijk van of de markering diepte of contrast is. Wat werkt op geborsteld RVS kan falen op gesandblast aluminium, plan een samplematrix.

Test goede producten, bekende defecten en grensgevallen, inclusief de toegestane vervuiling en glans. Beoordeel het verschil in de camerabeelden en de inspectieresultaten. De feasibility checklist helpt die intake te structureren.

Noteer per proef de beelden, werkafstand, invalshoek, diffusors, filteroriëntatie en afscherming. Herhaal de controle na een wijziging van lens, diafragma of camera-instellingen. Een andere optische instelling kan het eerder geaccepteerde contrast veranderen.

Polarisatie: spiegeling beperken zonder het kenmerk te wissen

Een polarisatiefilter op de lichtbron en een gekruist filter op de lens kunnen spiegelreflecties verzwakken, terwijl diffuus licht van het kenmerk de sensor nog bereikt. Dit werkt vaak bij kunststof trays, gelakte metalen, blisterverpakkingen en gelamineerde etiketten. Test altijd of het gezochte defect zichtbaar blijft.

Gekruiste filters verminderen de doorgelaten hoeveelheid licht. Compenseer dit alleen binnen de gevalideerde opnametijd, het gekozen diafragma en de lichtspecificaties. Het effect verschilt per materiaal en hoek, vooral tussen gecoate oppervlakken en blank metaal. Controleer tijdens het draaien van de filters of het defect zichtbaar blijft.

Polarisatie hoort bij het optische pad samen met de lens. Voer de acceptatietest uit met de filters die ook in productie worden gebruikt.

Koopspecificaties die er echt toe doen

Datasheets noemen kleur, intensiteit, werkafstand, afmetingen, IP-klasse, connectoren en controllerinterfaces. Gebruik de volgorde hieronder voor een eerste selectie en bevestig die daarna met productiemonsters. Een cataloguswaarde bewijst nog geen bruikbaar contrast of levensduur in de machine.

Geometrie en werkafstand

Past de lamp in de inbouwruimte? Kan de camera door de koepelopening kijken? Is de backlight groot genoeg voor het FOV plus plaatsingstolerantie? Meet inbouwruimte voor u een catalogusplaatje bestelt.

Golflengte / kleur

Wit is veelzijdig voor kleurinspectie en operators. Rood of blauw kan contrast verhogen op bepaalde inkten en materialen; IR kan print op donkere ondergronden of door bepaalde coatings anders tonen. Mono-camera’s profiteren vaak van smalle LED-kleuren plus eventuele bandpassfilters. Kies kleur op monsterproef, niet op gewoonte.

Continuous vs pulse rating

Controleer of lichtbron en controller de gekozen continue of gepulste modus ondersteunen. Leg voor pulsen de maximale stroom, pulsduur en herhalingsfrequentie vast. Gebruik de combinatiegrenzen uit de documentatie, niet alleen het hoogste losse stroomgetal.

Controller, trigger en I/O

Controleer de triggerinterface, dimregeling, kanaalsturing en voedingsspanning van de controller. Leg vast welk apparaat de lichtpuls bepaalt en hoe instellingen bij een productwissel worden geladen. Controleer de connectorbezetting en elektrische niveaus.

Diffusie, IP en omgeving

Controleer omgevingstemperatuur, beschermingsgraad en bestendigheid tegen de gebruikte reinigingsmiddelen. Neem beschermvensters mee in de proef, omdat deze reflecties kunnen toevoegen. Een beschermingsgraad voorspelt op zichzelf geen levensduur.

Voor u koopt, acht vragen

  1. Welk kenmerk moet contrast krijgen (rand, print, kras, code, gat)?
  2. Wat zijn de oppervlakteafwerkingen van goed én slecht product?
  3. Staat het product stil, of hoe snel beweegt het tijdens belichting?
  4. Welke inbouwruimte en kabelroutes zijn beschikbaar?
  5. Heeft u continuous, strobe, of beide modi nodig?
  6. Welke camerabelichtingstijd en shuttertype gebruikt u?
  7. Is polarisatie of een filter waarschijnlijk nodig?
  8. Wie beheert recepten wanneer SKU’s wisselen?

Veelgemaakte fouten bij belichting

Vision-hardwarestack waarin belichting met camera en controller moet samenwerken
Licht, camera, lens en controller vormen een keten, de zwakste schakel zet uw percentage onterechte afkeuringen.
  • Omgevingslicht “gratis” gebruiken en verbazen dat maandagochtendzon of LED-halverlichting de thresholds verschuift.
  • De opnametijd langer maken dan de bewegingsgrens om onvoldoende licht te compenseren.
  • Eén ringlicht bestellen voor alle glanzende SKU’s zonder dome- of polarisatieproef.
  • Een lichtpuls buiten het sensorvenster laten vallen of een niet-geteste instelmodus in productie gebruiken.
  • Backlight kiezen terwijl u print op de voorzijde moet lezen, silhouet lost het verkeerde probleem op.
  • Mechanica vergeten: lampen die meetrillen met de machine, of kabels zonder trekontlasting.
  • Alleen schone lab-monsters testen; productie komt met olie, stof, krassen en kleurvariatie.
  • Software laten compenseren voor slecht contrast, deep learning is geen vervanging voor fotonen op de feature.

Architectuurvraag apart: of verwerking op een smart device of PC hoort, beïnvloedt niet de lichtfysica, maar wel wie recepten beheert. Zie smart camera vs PC-based vision wanneer die keuze nog open is.

Voorbeelden per sector

De lichtgeometrieën zijn in meerdere sectoren bruikbaar. Productvariatie, reiniging en acceptatie-eisen bepalen welke opstelling geschikt is.

Verpakking en FMCG

Test bij verpakkingen etiket- en foliecontrast over de toegestane formaten. Controleer continue of gepulste werking bij de hoogste snelheid en herhaal de test na een receptwissel.

Automotive-componenten

Neem bij metalen onderdelen oliehoudende en droge oppervlakken en toegestane markeringsvariatie mee. Vergelijk lage invalshoeken en diffuus licht met dezelfde monsters. Bewaar de beelden die de keuze onderbouwen.

Elektronica

Controleer bij elektronica kleine details onder de voorgestelde lichtgeometrie zonder detail te verliezen aan reflecties. Houd ruimte voor gereedschap en volg de eisen aan beheersing van elektrostatische ontlading.

Farmaceutische secundaire verpakking

Scheid bij transparante verpakkingen de eisen aan contour, vulling en gedrukte code. Controleer iedere taak met de bedoelde lichtinstelling en bewaar de gevalideerde instellingen bij de installatiegegevens.

Machinebouwers en OEM’s

Leg voor herhaalmachines de lichtbron, controller, aansluitingen en montagepositie vast. Controleer beschikbaarheid van vervangingsonderdelen en test het herstellen van de instellingen.

Begroot de eerste belichtingsproef, beugels, bekabeling en validatie afzonderlijk. Bij hergebruik op een volgende machine blijven controles op productvariatie, montage en timing nodig. Bereken engineeringkosten als uren maal tarief; leid besparingen pas af uit gemeten onderhouds- of interventiegegevens.

Korte begrippenlijst

Bright-fieldLicht en camera ongeveer in dezelfde richting; vlakke oppervlakken helder, defecten vaak donkerder of lichter afhankelijk van type.
Dark-fieldLage invalshoek; randen, krassen en inkepingen lichten op tegen een donkerder veld.
BacklightDoorlichting achter het object voor silhouetcontrast.
DomeKoepelvormige diffuse belichting die glare op glanzende oppervlakken dempt.
Strobe / stroboscoopGepulst licht dat met de sensoropname wordt gesynchroniseerd. De pulsduur kan bewegingsonscherpte begrenzen als de puls het omgevingslicht overheerst.
Duty cyclePercentage van de tijd dat de lamp in pulse-modus brandt; beperkt thermisch en elektrisch.
PolarisatieFilters die spiegelreflecties onderdrukken ten koste van lichtintensiteit.
Light controllerAansturing voor dimmen, strobe en multi-kanaals synchronisatie met camera/PLC.

FAQ: Computer Vision belichting

Is een duurdere camera beter dan betere belichting?

Zelden als contrast ontbreekt. Meer megapixels zonder fotonen op het kenmerk leveren alleen scherpere ruis. Investeer eerst in geometrie en intensiteit die het defect zichtbaar maken.

Wanneer kies ik een koepel in plaats van een ringlicht?

Vergelijk een koepel als een ringlicht reflecties maakt die het detail verbergen. Een koepel kan die reflecties verminderen, maar ook bruikbaar krascontrast verzwakken en vraagt meer ruimte. Test beide met dezelfde oppervlaktevarianten.

Heb ik altijd een stroboscoop nodig?

Nee. Continue belichting kan werken als binnen de door beweging begrensde opnametijd voldoende licht beschikbaar is. Vergelijk dit met gepulst licht bij dezelfde snelheid, bewegingsgrens en beeldkwaliteitseis. Controleer bij pulsen ook timing en apparatuurgrenzen.

Welke LED-kleur moet ik kiezen?

Test op echte monsters. Wit is flexibel; smalle kleuren (rood/blauw/IR) verhogen soms contrast op mono-camera’s. Laat kleur niet door catalogusgewoonte beslissen.

Lost polarisatie elk glare-probleem op?

Nee. Het helpt bij spiegelreflecties, kost licht, en kan gewenste kenmerken mee dempen. Als polarisatie faalt, wijzig geometrie (dome, dark-field, hoek).

Kan een lamp alle SKU’s aan?

Soms, met multi-zone control en recepten. Vaak niet, glanzende versus matte families vragen verschillende geometrieën. Plan wisselrecepten of een tweede station.

Waar begin ik in de Sedeco-catalogus?

Op de belichtingshub filtert u op familie (ring, bar, backlight, koepel, strobe/controllers). Koppel daarna camera en lens via Camera’s en de lensgids.

Vervolgstappen

Selecteer belichting op het kenmerk dat bij de verwachte productvariatie zichtbaar moet blijven. Test verschillende hoeken of lichttypen met goede producten, defecten en grensgevallen op productiesnelheid. Registreer instellingen, gemiste defecten en onterechte afkeur. Neem controllers, montage, bereikbaarheid voor reiniging, vervanging en inbedrijfstelling mee in de kostenvergelijking. Gebruik daarna de productpagina’s om passende apparatuur te selecteren.

Gerelateerd: feasibility checklist· area scan-gids· Kennis.